Mój drogi Arjuno, kto zaangażowany jest w służbę oddania dla Mnie, wolnej od zanieczyszczeń pracą karmiczną i od spekulacji umysłowych, i kto pracuje dla Mnie i Mnie czyni najwyższym celem swego życia, i kto jest przyjacielem każdej żywej istoty, ten z pewnością przyjdzie do Mnie.

Każdy, kto chce się zbliżyć do najwyższego spośród wszystkich Osób Boga, zamieszkującego na planecie Krsnaloka w niebie duchowym, i być w bliskim związku z Najwyższą Osobą, Krsną, musi przyjąć tę formułę wypowiedzianą przez Samego Najwyższego. Dlatego werset ten uważany jest za esencję całej Bhagavad-gity. Bhagavad-gita jest książką przeznaczoną dla dusz uwarunkowanych, które trudzą się w tym materialnym świecie, powodowane pragnieniem panowania nad naturą materialną, i nie posiadają wiedzy o prawdziwym duchowym życiu. Celem Bhagavad-gity jest poinformowanie ludzi, w jaki sposób mogą zrozumieć oni swoje życie duchowe i swój związek z najwyższą osobą duchową. Bhagavad-gita pragnie pouczyć ich, w jaki sposób mogą powrócić do domu, do Boga. Werset ten wyraźnie informuje, że procesem, poprzez który można osiągnąć sukces w swoich czynnościach duchowych, jest służba oddania.

Jeśli chodzi o pracę, to całą swoją energię należy zaangażować w czynności w świadomości Krsny. Jak oznajmia Bhakti-rasamrta-sindhu (2.255),

anasaktasya visayan yatharham upayunjatah
nirbandhah krsna-sambandhe yuktam vairagyam ucyate

Nikt nie powinien wykonywać żadnej pracy nie mającej związku z Krsną. Nazywa się to krsna-karmą. Można być zaangażowanym w różne czynności, ale nie należy przywiązywać się do rezultatów swojej pracy. Efekty powinny być poświęcane Jemu. Na przykład, jeśli ktoś prowadzi jakiś interes i chce zmienić swoje zajęcia na zajęcia w świadomości Krsny, to musi on zajmować się interesami dla Krsny. Bo skoro Krsna jest właścicielem tego interesu, to ma On prawo korzystać z zysków, które interes ten przynosi. Jeśli jakiś człowiek interesu jest w posiadaniu tysięcy dolarów i jeśli chce to wszystko ofiarować Krsnie, może to zrobić. Będzie to praca dla Krsny. Zamiast budować ogromny budynek dla zadowalania własnych zmysłów, może skonstruować świątynię dla Krsny, zainstalować w niej Bóstwo Krsny i zapewnić odpowiednią dla Niego służbę, tak jak polecają to autoryzowane książki o służbie oddania. Wszystko to jest krsna-karmą. Nie należy przywiązywać się do rezultatów swojej pracy, ale trzeba ofiarowywać je Krsnie. Należy również przyjmować jako prasadam pozostałości pokarmu ofiarowanego Panu. Jeśli ktoś wznosi ogromny budynek dla Krsny i instaluje tam Bóstwo Krsny, sam może w nim również zamieszkać, ale za właściciela tego budynku uważany jest Krsna. To zwie się świadomością Krsny. Jeśli ktoś nie jest w stanie skonstruować świątyni dla Krsny, może zaangażować się w sprzątanie takiej świątyni; to również jest krsna-karmą. Ktoś może uprawiać ogród. Każdy, kto ma ziemię (w Indiach każdy biedny człowiek ma jakiś skrawek ziemi) może uprawiać ją dla Krsny, hodując na niej kwiaty, by potem ofiarować je Panu. Można zasiać roślinę tulasi, gdyż liście tulasi mają bardzo duże znaczenie i Krsna poleca to w Bhagavad-gicie. Patram puspam phalam toyam. Krsna pragnie, aby ofiarować Mu liść albo kwiat, czy trochę wody – i zadowala się tym. Gdy mowa o liściu, chodzi tu szczególnie o liść tulasi. Więc ktoś może zasiać i podlewać roślinę tulasi. W służbę dla Krsny może zaangażować się nawet najbiedniejszy człowiek. Podaliśmy więc parę przykładów tego, w jaki sposób można zaangażować się w służbę dla Krsny.

Słowo mat-paramah odnosi się do tego, kto uważa obcowanie z Krsną w Jego najwyższej duchowej siedzibie za najwyższą doskonałość życia. Taka osoba nie pragnie dostać się na wyższe planety, takie jak księżyc, słońce czy planety niebiańskie, czy nawet na najwyższą planetę tego wszechświata, Brahmalokę – nie jest ona tym zainteresowana. Przyciąga ją tylko niebo duchowe. A nawet w niebie duchowym nie zadowala jej połączenie się z blaskiem brahmajyoti, gdyż pragnie dostać się na najwyższą planetę duchową, mianowicie na Krsnalokę, Golokę Vrndavanę. Mając pełną wiedzę o tej planecie, nie jest zainteresowana żadną inną. Jak wskazuje na to słowo mad-bhaktah, jest ona całkowicie zaangażowana w służbę oddania, szczególnie w dziewięć procesów służby oddania słuchanie, intonowanie, pamiętanie, wielbienie, służenie lotosowym stopom Pana, ofiarowywanie modlitw, wypełnianie rozkazów Pana, bycie przyjacielem Pana i poświęcanie wszystkiego Panu. Można zaangażować się we wszystkie dziewięć procesów służby oddania, w osiem, siedem albo przynajmniej jeden – i w ten sposób osiągnąć doskonałość.

Bardzo znaczące jest wyrażenie sanga-varjitah. Nie należy obcować z osobami, które są przeciwne Krsnie. A takimi są nie tylko ateiści, ale również ci, którzy przywiązani są do czynności przynoszących zyski, i spekulanci umysłowi. Dlatego czysta służba oddania opisana jest w Bhakti-rasamrta-sindhu (1.l.11) jak następuje:

anyabhilasita-śunyam jnana-karmady-anavrtam
anukulyena krsnanu- śilanam bhaktir uttama

W wersecie tym Śrila Rupa Gosvami wyraźnie oznajmia, że jeśli ktoś chce pełnić czystą służbę oddania, musi być on wolny od wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń materialnych. Musi uwolnić się od towarzystwa osób, które przywiązane są do pracy dla zysków czy do spekulacji umysłowych. Kiedy ktoś, uwolniwszy się od takich niepożądanych związków i od zanieczyszczeń pragnieniami materialnymi, pomyślnie kultywuje wiedzę o Krsnie, to nazywane jest to czystą służbą oddania. Anukulyasya sankalpah pratikulyasya varjanam (Hari-bhakti-vilasa 11.676). Należy myśleć o Krsnie i robić wszystko dla Niego w sposób życzliwy, bez niechęci. Kamsa był wrogiem Krsny. Już od momentu Jego narodzin wielokrotnie usiłował Go zabić, uciekając się do różnych sposobów. A ponieważ nigdy to mu się nie udawało, zawsze myślał o Krsnie. Więc podczas pracy, jedzenia i snu zawsze był świadomy Krsny, pod każdym względem. Ale taka świadomość Krsny nie była pomyślna. Cóż z tego, że myślał o Krsnie przez dwadzieścia cztery godziny na dobę? Był uważany za demona i Krsna w końcu go zabił. Oczywiście każdy, kto zostaje zabity przez Krsnę, natychmiast osiąga zbawienie, ale nie jest to celem czystego wielbiciela. Czysty wielbiciel nie pragnie nawet zbawienia. Nie pragnie on nawet przenieść się na najwyższą planetę, Golokę Vrndavanę. Jedynym jego celem jest bezustanne pełnienie służby dla Krsny, bez względu na to, gdzie się znajduje.

Wielbiciel Krsny żywi uczucie przyjaźni do każdego. Dlatego powiedziane jest tutaj, że nie ma on wrogów (nirvairah). Dlaczego tak jest? Wielbiciel świadomy Krsny wie, że jedynie służba oddania dla Pana może uwolnić każdego od wszystkich problemów życia. Doświadcza on tego osobiście i dlatego pragnie zaprowadzić ten system świadomości Krsny w całym społeczeństwie ludzkim. W historii jest wiele przykładów wielbicieli Pana, którzy ryzykowali życiem, szerząc świadomość Boga. Doskonałym przykładem jest Jezus Chrystus. Został on ukrzyżowany przez grzeszników, ale poświęcił swoje życie dla głoszenia świadomości Boga. Oczywiście powierzchownym byłoby rozumienie, że został on zabity. Również w Indiach jest wiele przykładów takich osób, jak Thakura Haridasa i Prahlada Maharaja. Dlaczego podejmowali oni tak wielkie ryzyko? Ponieważ chcieli szerzyć świadomość Krsny, a to nie jest łatwe. Osoba świadoma Krsny wie, że jeśli jakiś człowiek cierpi, to dlatego, że zapomniał o swoim wiecznym związku z Krsną. Zatem największym dobrodziejstwem, którym można obdarzyć ludzkie społeczeństwo, jest wyzwalanie swoich bliźnich ze wszystkich problemów materialnych. W taki oto sposób czysty wielbiciel jest zaangażowany w służbę dla Pana. Możemy sobie wyobrazić, jak bardzo łaskawy jest Krsna dla zaangażowanych w Jego służbę, ryzykujących dla Niego wszystkim. Dlatego jest rzeczą pewną, że takie osoby, po opuszczeniu tego ciała, muszą osiągnąć najwyższą planetę.

Podsumowując: Krsna ukazał Swoją kosmiczną formę (która jest manifestacją tymczasową), formę wszech-pochłaniającego czasu i formę czteroramiennego Visnu. Zatem Krsna jest źródłem wszystkich tych manifestacji. Krsna nie jest manifestacją viśva-rupy, czy Visnu. Krsna jest źródłem wszystkich tych form. Są setki i tysiące form Visnu, ale dla wielbiciela Pana żadna z tych form, poza dwuręką oryginalną formą Śyamasundary, nie ma znaczenia. Brahma-samhita oznajmia, że ci, którzy z oddaniem i miłością przywiązani są do Krsny w postaci Śyamasundary, zawsze mogą oglądać Go w swoim sercu i nie widzą niczego poza Nim. Należy zatem zrozumieć, iż celem tego Jedenastego Rozdziału jest wyjaśnienie, iż oryginalna postać Krsny jest zasadniczą i najwyższą.

W ten sposób Bhaktivedanta kończy objaśnienia do Jedenastego Rozdziału Śrimad Bhagavad-gity, traktującego o Formie kosmicznej.

***

Poprzedni werset:
11.54 Mój drogi Arjuno, tylko poprzez